24 November 2013

[Fishlog#10] Tiếng Anh - Học bao nhiêu cho đủ

Standard




Hôm trước, trên Facebook của bạn tôi có đăng một cái status: "học tiếng Anh, giao tiếp thành thạo với ng nước ngoài thôi chưa đủ. bao h bạn nói qua điện thoại mà người ta nghe và hiểu mới đáp ứng yêu cầu", tự dưng làm tôi nghĩ: Học tiếng Anh, bao nhiêu là đủ?

Trước tiên phải xem bạn quan niệm Tiếng Anh là gì. Nếu coi Tiếng Anh là một môn học thì đơn giản, bạn chỉ cần học để có thể kết thúc các bài thi với số điểm ưng ý là được. Mặc dù thứ Tiếng Anh bạn dùng đó có thể toàn không đúng về mặt phiên âm và sử dụng toàn những mẫu câu hoa lá cành mà người bản địa chẳng bao giờ dùng đến hoặc nhờ một số mẹo làm bài mà có được cũng không sao. Thỏa mãn mong muốn của giáo viên, giảng viên hoặc kiếm cho mình một vài cái chứng chỉ để đóng khung hay nhét vào bộ hồ sơ nào đó cũng được. Bạn không cần phải nghe, không cần phải nói, cũng chẳng cần phải viết Tiếng Anh làm gì.

Nhưng nếu coi Tiếng Anh là ngôn ngữ thì mọi chuyện lại khác. Mục đích cuối cùng của ngôn ngữ là truyền tải nội dung vậy nên để có thể có Tiếng Anh đạt yêu cầu thì phải có nội dung bằng Tiếng Anh và phải biết cách truyền tải nó. Muốn có nội dung bằng Tiếng Anh thì cần phải có được một kiến thức đủ lớn và một vốn từ đủ lớn để diễn tả lại kiến thức đó. Bạn không thể tả cái bàn bằng Tiếng Anh nếu bạn chưa bao giờ nhìn thấy cái bàn hoặc không biết cái bàn trong tiếng Anh là gì được.

Có được nội dung rồi thì phải truyền tải được nó. Với mỗi mục đích, hoàn cảnh khác nhau thì mức độ yêu cầu của việc truyền tải nội dung lại khác nhau. Nếu công việc của bạn yêu cầu bạn phải giao tiếp thông thường với người nước ngoài thì chỉ cần nói cho người ta hiểu là được. Không đúng ngữ âm, không sao; không đúng ngữ pháp, cũng không sao. Bạn cũng không bao giờ cảm thấy mình bị xúc phạm hay không muốn nói chuyện với một anh chàng người nước ngoài gọi bảo nước bạn là Việt Lam, thủ đô Hạ Lội phải không? Trong giao tiếp cơ bản, người ta có thể bỏ qua hàng loạt lỗi, chỉ cần hiểu là đủ.

Tuy nhiên, nếu công việc của bạn yêu cầu cao hơn, bạn phải gọi điện cho khách hàng nước ngoài hoặc tham gia các buổi hội thảo, trao đổi với người nước ngoài chẳng hạn thì bạn sẽ phải có một yêu cầu khác. Lúc đó bạn không những phải nói cho người ta hiểu mà phải nói đúng, nói hay, nói thuyết phục. Nếu bạn phải soạn thảo các văn bản bằng Tiếng Anh thì bạn không phải chỉ biết được những cái mình sắp viết ra mà phải biết diễn tả nó theo văn phong và các quy ước như nào cho phù hợp. Cái đó khó khăn hơn rất nhiều và bắt bạn phải bỏ thời gian ra học Tiếng Anh nhiều hơn rất nhiều.

Việc học Tiếng Anh thì không phải là xấu, tuy nhiên phải nắm rõ được mình học để làm gì và phải học thật sát cái mục đích đó của mình. Giống như Tiếng Việt, việc hiểu hết một câu văn nào đó hoặc diễn tả lại một điều gì đó không phải lúc nào cũng là một việc dễ dàng ngay cả với người bản địa thì việc học hết Tiếng Anh là điều không thể. Bạn chỉ có thể học cái mình cần nhất thôi. Còn nếu bạn bỏ ra không ít tiền, thời gian ra để học một chứng chỉ Tiếng Anh tầm cỡ để rồi cuối cùng bạn dùng nó để nghe nhạc và xem mấy bộ phim có sẵn phụ đề thì chẳng phải lãng phí lắm sao?

20 November 2013

[Fishlog#9] Nhà giáo có đáng được ca ngợi?

Standard


Cái tít nghe có vẻ buồn cười! Có người sẽ bảo tôi vô ơn, bảo tôi không biết tôn sư trọng đạo rồi có người sẽ hỏi tôi: "Liệu không có những người thầy thì liệu có tôi bây giờ?"; nhưng tôi cũng nói luôn là nếu không có những người đang quần quật ngoài đồng để làm ra hạt gạo thì thậm chí tôi còn không sống nổi cơ. Vậy sao thì nhà giáo được ca ngợi còn người nông dân thì không?

12 năm học phổ thông là 12 năm tôi được nghe đến phát nhàm về những bài phát biểu với nội dung nghề giáo là nghề cao quý nhất trong các nghề cao quý. Các bài phát biểu đó đều do các thầy cô giáo viết và các học sinh sẽ mặc nhiên cho là đúng. Mà hầu hết mọi người đều trải qua thời kì học sinh, sau cái thời đó cũng chẳng ai rảnh hơi mà nghĩ lại về các bài phát biểu xem có đúng là nghề giáo là nghề cao quý nhất hay không, sau đó đến cái lúc mà người ta có con là học sinh thì họ càng không nên phản đối do đó tự nhiên cả xã hội sẽ đồng tình cho rằng nghề giáo là nghề cao quý nhất. Chẳng hiểu sao khi nghĩ đến điều này, một loạt các từ ngữ như "độc quyền", "bán hàng đa cấp", "tự sướng",... xuất hiện trong đầu tôi như có một mối quan hệ nào đó mà tôi khó lòng giải thích được.

Có người bảo nghề giáo là nghề cao quý vì đó là nghề "trồng người", nhờ những người làm nghề giáo mà mọi người có được tri thức, có nhân cách để cống hiến cho đất nước, cho xã hội. Đôi lúc tôi vẫn tự nghĩ lại xem tôi đã học được từ các thầy cô những gì. Liệu đó có phải là đống kiến thức mà ngoại trừ cách đọc, cách viết và các phép toán cơ bản ra thì số còn lại chỉ nhằm mục đích phục vụ những kì thi để rồi quên sạch hay không? Liệu đó có phải là các bài học đạo đức một cách máy móc mà chính các thầy cô cũng chẳng thể làm theo được và người nào mà thực hành đầy đủ những bài học đạo đức đó nhẹ là khó tiến thân, nặng là bị đì đến chết hay không? Đúng là kiến thức, tính cách của tôi được hình thành một phần không nhỏ trong trường học nhưng nếu bảo nó hoàn toàn là công sức của các thầy cô thì rất thiếu chính xác.

12 năm học là 12 năm chúng tôi - lũ học trò - phải chuẩn bị món quà nào đó cho thầy cô của mình mỗi dịp 20/11 đến dưới sự hướng dẫn của thầy cô giáo chủ nhiệm. Các món quà ban đầu mang tính tinh thần nhiều hơn là những bài hát, những câu chuyện chúng tôi sẽ biểu diễn trước lớp trong một buổi liên hoan; nhưng khi càng lớn, những món quà càng ngày càng trở nên thực dụng hơn, chúng biến thành những khoản đóng góp được đóng gói cẩn thận trong những phong bì kèm theo một tấm thiệp và đặt trong bó hoa to tướng. Hoặc là tôi may mắn, hoặc là tôi nhìn đời bằng con mắt màu hồng hoặc là các thầy giáo chủ nhiệm của tôi là những người cẩn thận nên chúng tôi thường không quên quà 20/11 cho thầy cô giáo nào đang dạy chúng tôi do đó chúng tôi không phải chịu sự "trừng phạt" nào vì cái sự trót quên của mình.

Sau này, tôi nhận ra cái "tình cảm" mà không ít học sinh, sinh viên đang dành cho thầy cô giáo mình lại thực dụng đến kì lạ và cũng biểu hiện bởi một thứ vô cùng thực dụng - tiền mặt. Nhiều người chỉ nhớ đến thầy cô giáo mình trong đúng một ngày, đối với những người đang dạy mình và đối với những thầy cô dạy các môn "chính". Còn các thầy cô dạy các môn phụ (đối với học sinh) hoặc với các học phần vào các giai đoạn khác (đối với sinh viên) thì tuyệt nhiên chả ai nói đến ơn huệ gì cả. Vậy thì cái tình cảm mà vẫn đang được tung hô ấy còn có là thực hay không?

Cái tiêu cực trong ngành giáo dục giống như viên đá nằm giữa đường, ai cũng thấy nhưng không mấy người muốn vứt nó. Vẫn còn đó những người tự nhận là thầy, đứng giảng dạy về tính trung thực về tình yêu nghề nghiệp và về hàng tá các đứng tính tốt đẹp khác thì cũng chính là người nhận tiền hối lộ, bán điểm hoặc chèn ép các học sinh không đi học lớp học thêm của mình mà nếu như tôi ca tụng họ tức là tôi đã ca tụng sự tầm thường, giả dối, ích kỉ, bảo thủ, cá nhân... Liệu nghề giáo có còn đáng được ca ngợi?

Khi được biết đến cái gọi là "phân công lao động xã hội", tôi biết được rằng giáo viên cũng chỉ là một cái nghề. Nếu như nghề nông là nuôi sống con người; bác sĩ là chăm sóc sức khỏe con người; ca sĩ, diễn viên là đem lại niềm vui cho con người thì nghề giáo là đào tạo con người, thế thôi. Mà nghề nào cũng cần tiền lương để mua thức ăn, mua quần áo, trả tiền điện,... Tại sao phải tôn thờ một nghề nào đó lên rồi đặt các nghề khác ở dưới? Nghề nào mà chẳng đem lại lợi ích cho xã hội, nghề nào chẳng đáng được tôn trọng cốt nó không trái với pháp luật, trái với đạo đức là được.

Thực sự những người giáo viên cũng có nỗi khổ riêng. Họ phải nhận những đồng lương rất ít và cũng rất khó để xin được một chân "biên chế". Họ phải chịu hậu quả của bệnh hám danh, bệnh thành tích được truyền từ cấp trên xuống cấp dưới, truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác. Họ được xã hội kính nể nên cũng phải chịu cái nhìn khắt khe của xã hội để phải làm cái này, không được làm cái kia trong khi thực tế họ cũng là con người, cũng cần phải bực tức, cũng muốn nói cho ra nhẽ với một con mụ xấu xí hàng xóm nhưng khi họ làm như thế là cả xã hội sẽ vào đánh giá, sẽ bêu xấu, sẽ cho họ lên một bài báo mang đậm tính giật tít câu viu (view) nào đó mà phần bình luận phía dưới cảm thông thì ít mà soi mói thì nhiều. Họ được mang danh người thầy nhưng phải nhận những đồng lương ít ỏi với những cái nhìn khắt khe, bảo sao không thoái hóa, bảo sao không biến chất

...

20/11 đến rồi, tôi sẽ không dùng những ngôn từ sáo rỗng để chúc mừng những nhà giáo Việt Nam nhưng tôi xin chúc những người tôi coi là Thầy những lời tốt đẹp nhất, dù họ chưa một lần đứng trên bục giảng...

09 November 2013

[Fishlog#8] Thứ 6 của tôi đâu rồi?

Standard

Sáng, ngủ dậy, tôi cầm lấy điện thoại xem giờ nhưng cảm thấy có gì đó không ổn. Phải mất mấy giây sau tôi mới phát hiện ra ra điện thoại đang hiển thị thứ 7 trong khi đó đêm hôm trước, khi tôi đi ngủ thì mới là thứ 5. Vậy thứ 6 của tôi đâu rồi?



Tôi vò đầu bứt tai, cố nhớ lại xem hôm qua mình làm gì. Tôi dậy lúc 7 rưỡi, sau đó cầm điện thoại chơi game đến hơn 8 rưỡi gì đó trước khi dậy hẳn. Sau khi đánh răng, rửa mặt và bỏ tạm cái gì đó vào bụng xong thì tôi bật máy tính lướt web. Tôi la cà từ Dân trí đến Vietnamnet, hết từ Tinh tế đến Genk, từ Gamek đến Rapture Gaming,... Rồi tôi vào Youtube xem Vlog của Đu đồ đút, JVermind, Toàn Shinoda, thậm chí là xem đi xem lại... Và tôi còn onl Facebook; đọc, like, comment vào các status của bạn bè,... Cứ thế mà chả mấy chốc đến 11 giờ. Tôi đi chợ, nấu cơm. Khi còn đi học thì tôi học chiều, nhưng giờ ra trường rồi, chiều tôi không phải làm gì nữa nên sau khi ăn cơm xong, tôi đánh một giấc đến hơn 3 giờ, dạy uể oải làm những công việc buổi sáng còn dang dở như đọc báo, xem vlog hay comment Facebook cho đến khi ăn tối. Ăn tối xong cũng là thời điểm bạn bè tôi online nhiều và đó là thời gian thích hợp để chát chít. Các câu chuyện của chúng tôi hầu hết đều tào lao và không có nhiều thứ để nhớ nhưng vì khi được chát chít như vậy, tôi thấy rất vui nên tôi vẫn làm một cách đầy hứng thú. Tôi liệt kê được hết tất cả các việc của ngày hôm qua nhưng thực tế là nhiều tuần, nhiều tháng nay tôi vẫn làm những việc như thế nên tôi không dám chắc rằng đó có đúng là ngày thứ 5 không. Tôi cố định thần lại, hôm qua đúng là thứ 5 rồi cơ mà.

Thực ra thì tôi cũng chẳng đến nỗi phải hốt hoảng lên nếu như chủ nhật này tôi không có một bài thuyết trình quan trọng mà tôi phải làm từ A đến Z. Tôi phải tự lên ý tưởng, tự làm slide rồi tự thuyết trình trước một hội đồng gồm mấy người, toàn các vị khó tính. Thực ra tôi biết mình phải làm việc này từ tháng trước nhưng với cái suy nghĩ "còn 30 ngày nữa cơ mà", "còn 29 ngày nữa cơ mà",... rồi đến "chỉ cần 2 ngày, một ngày làm slide, một ngày luyện nói cũng xong cơ mà" nên những gì tôi có cho buổi thuyết trình đó chỉ là chút ý tưởng mơ hồ. Tôi đã nghĩ "chơi nốt hôm nay thôi" từ những ngày đầu cho đến tận hôm thứ 5 vừa rồi. Với mỗi suy nghĩ "chơi nốt hôm nay thôi" thì khối lượng công việc của tôi cứ tăng lên 3,4%; 3,5%; 3,7%,.. Với chút công việc tăng thêm đó cũng chẳng đủ làm tôi cảm thấy lo lắng nhưng giờ thì sau một ngày bị đánh cắp, khối lượng công việc của tôi đã tăng lên gấp đôi. Có lẽ tôi sẽ không thực hiện được mất.

Tôi thẫn thờ, hoang mang bước vào nhà tắm. Tôi nhìn thấy hắn, nhận ra hắn. Hắn nhìn tôi nở nụ cười đắc thắng. Hắn chính là Kẻ cắp thời gian!

06 November 2013

[Fishlog#7] Thế nào là yêu nước?

Standard



1. Hôm nay, lượn lờ Facebook thấy một nhà văn mình đang theo đuôi vào bình luận ở một trạng thái (status) nên tò mò click vào xem. Hóa ra cái anh viết trạng thái này là một tay Việt kiều nhưng có vẻ viết nhiều điều không hay về Việt Nam (nhưng rất lịch sự) và bị một số thành phần đáp đá với những câu nghe rất hoa mĩ nhưng quen thuộc như "Đ*t con đĩ mẹ mày, thằng chó phản động", "Cái mặt l*n của mày, cho ăn học phí của. Thằng con mày chắc cũng *éo hơn gì mày đâu",... Vào trang của mấy kẻ được cho là đáp đá này thì thấy avatar treo cờ Việt Nam, cờ Bác Hồ (chắc nhân dịp cả nước treo cờ gì ấy) hoành tráng lắm.


Vậy anh kia là người yêu nước hay mấy kẻ đáp đá kia mới là yêu nước?

2. Dưới cái trạng thái đó là một đống bình luận (comment), phần đông là bảo vệ anh này. Một số cái comment trong đó mang đậm tính chất chụp mũ theo kiểu "Sản phẩm của Đởng", "Đó là 1 vài sản phẩm chất lượng cao của nhà Sản",... Những người này chắc chắn không yêu Đảng cho lắm, nhưng không biết có yêu nước?

3. Còn nhớ hồi 2011, khi mà nhà nhà, người người thi nhau bình chọn Vịnh Hạ Long trở thành Kì quan thiên nhiên Thế giới thì mình tìm kiếm tài liệu và viết về một trò chơi của những kẻ hám danh kiểu như một thằng cha ngoại đạo tự dưng nhảy vào lớp chọn ra chục thằng rồi tổ chức ra cuộc bình chọn để chọn ra thằng đẹp trai nhất lớp sau đó kiếm chút hoa hồng. Tất nhiên thằng đẹp trai nhất lớp không cần phải là thằng đẹp nhất, thậm chí nó chẳng cần đẹp; vừa gầy, vừa lùn, vừa xấu cũng được. Cốt đông người ủng hộ là thắng. Vụ đó mình được một bạn bên Hội nhảy vào phản biện, sau một hồi chẳng biết đưa ra luận điểm nào để bảo vệ quan điểm của mình nữa, bạn ấy bèn bảo là do Đảng, do Nhà nước phát động, mọi người phải làm theo. Mình lắc đầu ngao ngán và nghĩ đến hình ảnh của những con cừu ngoan ngoãn. Sau vụ ấy, cái Công ty gì gì đó (mà bị không ít báo đài cố tình dịch sai thành "Tổ chức") đã tiếp tục tổ chức cuộc bình chọn 7 thành phố tiêu biểu của Thế giới, mình hô hào bảo mọi người bình chọn cho Hà Nội để New York với London,... tức nổ đom đóm mắt nhưng cái bạn bên Hội kia ỉm đi. Giờ nghĩ lại không biết có phải mình là thằng không yêu nước?

4. Không biết xung quanh mình các bạn muốn cống hiến cho đất nước đến mức nào mà nhiều người nhao nhao chạy vào Đảng. Hỏi ra mới biết thì vào Đảng sẽ giúp các bạn ấy dễ dàng có một chân trong các công ty nhà nước hơn hoặc chí ít là cũng có cái danh hiệu gì đó khoe với xóm làng (cái này là vì tương lai, sự nghiệp của các bạn, mình không đánh giá). Mặc dù chẳng có cơ được vào Đảng (vì Đoàn, Hội không tham gia, ai cho vào) nhưng mình cũng từng được đi dự một buổi kết nạp Đảng của bạn mình. Thấy khi đến lượt mình nhận quyết định là các bạn đi lên đọc một tờ giấy tuyên thệ. 14 người là 14 cái quyết định chỉ khác nhau cái tên, 14 người là 14 cái tuyên thệ chỉ khác nhau là do ai đọc. Mình dám chắc là 10 người thì có 9 người rưỡi là không nhớ, không thực hiện được hết những điều ghi trong tuyên thệ. Bạn mình, sau khi được vào Đảng và được hành hạ giấy tờ đủ các kiểu cũng đã phải kêu lên với mình: "Tao không biết đây có phải quyết định sai lầm của tao không nữa", mình không nói gì nhưng bắt đầu suy nghĩ: Yêu Đảng có thực là yêu nước?

Yêu nước là thế nào, mình chẳng biết; nhưng chắc chắn nói tục chửi bậy không phải là yêu nước, chụp mũ nói xấu cũng không phải là yêu nước, yêu Đảng không hẳn là yêu nước, ghét Đảng cũng chẳng là yêu nước.

Vậy thế nào là yêu nước?

(Chủ đề nhạy cảm, comment cẩn thận!)